1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260
| \documentclass{article}
\usepackage{graphicx} \usepackage{amsmath} \usepackage{amssymb} \usepackage{xeCJK} \usepackage{multicol} \usepackage{tocloft} \usepackage{xcolor} \usepackage{tikz} \usetikzlibrary{decorations.pathreplacing, arrows.meta} \usepackage[cachedir=_minted-main]{minted} \usepackage[a4paper, left=2cm, right=2cm, top=2.5cm, bottom=2.5cm]{geometry}
\setminted{ breaklines=true, breakanywhere=true, fontsize=\small, frame=single, bgcolor=gray!5, tabsize=2, }
\renewcommand{\cftsecleader}{\cftdotfill{\cftdotsep}}
\usepackage[colorlinks=true, linkcolor=black, anchorcolor=black, citecolor=black, filecolor=black, menucolor=black, runcolor=black, urlcolor=blue]{hyperref}
\definecolor{batch}{RGB}{50,120,200} \definecolor{vehicle}{RGB}{220,80,60} \definecolor{dp}{RGB}{0,160,80} \definecolor{knapsack}{RGB}{140,80,200} \definecolor{highlight}{RGB}{255,160,0}
\title{\textbf{P16229 [蓝桥杯 2026 省 A] 外卖配送} \\ 题解} \author{} \date{}
\begin{document} \maketitle
\section{题意概述}
将 $N$ 个订单按固定顺序分成若干批次依次配送。站点有 $M$ 种交通工具,第 $i$ 种的路途耗时为 $A_i$,箱体拥挤系数为 $B_i$。若某批次包含 $L$ 个订单且选用第 $i$ 种交通工具,该批次耗时为: $$L \cdot A_i + \frac{L(L-1)}{2} \cdot B_i$$ 此外,从第二个批次起,每开启一个新批次需额外花费固定的 $X$ 秒折返。求送完所有订单的最小总耗时。
\section{第一层思考:预处理单批次最优耗时}
先不考虑批次之间的分配问题,聚焦一个子问题:如果某批次恰好要送 $L$ 个订单,最少要花多少时间?
交通工具的选择仅取决于 $L$,与其他批次无关。因此,对于每个 $L$,我们遍历所有 $M$ 种交通工具,取最小耗时即可。定义: $$C_L = \min_{1 \le i \le M} \left( L \cdot A_i + \frac{L(L-1)}{2} \cdot B_i \right)$$
$C_L$ 的含义是:单独配送一个包含 $L$ 个订单的批次所需的最小耗时(不含折返)。这一步的时间复杂度为 $O(NM)$。
\section{第二层思考:发现完全背包结构}
现在的问题变成了:将 $N$ 个订单分成若干批,第一批不需要折返,后续每批额外花费 $X$ 秒。怎样分批使得总耗时最小?
\subsection{统一折返代价的技巧}
为了让每一批的代价形式一致,我们使用一个常见技巧:\textbf{假设每一批都需要折返}(每批的代价统一为 $C_L + X$),最终答案再减去多算的第一批的那一次 $X$。
这样,每一批的代价就只取决于该批的订单数 $L$,是一个"物品"的概念了。
\subsection{转化为完全背包}
经过上述统一,问题可以精确地描述为:
\begin{quote} 有 $N$ 种"物品",第 $L$ 种物品的"重量"为 $L$,"代价"为 $C_L + X$。每种物品可以使用任意多次。需要恰好装满容量为 $N$ 的背包,求最小总代价。 \end{quote}
这正是一个\textbf{完全背包问题}。定义状态 $f_w$ 为恰好配送前 $w$ 个订单的最小总耗时(含统一折返),转移方程为: $$f_w = \min_{1 \le L \le w} \left( f_{w - L} + C_L + X \right)$$ 初始条件 $f_0 = 0$,最终答案为 $f_N - X$。
\begin{figure}[htbp] \centering \begin{tikzpicture}[scale=0.75, every node/.style={font=\small}] \foreach \i in {1,...,10} { \fill[gray!15] (\i-0.45, -0.4) rectangle (\i+0.45, 0.4); \draw[gray!60] (\i-0.45, -0.4) rectangle (\i+0.45, 0.4); \node at (\i, 0) {$\i$}; } \node[font=\bfseries] at (5.5, 1) {$N = 10$ 个订单};
\draw[batch, line width=2.5pt] (0.45, -0.6) -- (3.55, -0.6); \node[batch, font=\bfseries] at (2, -1.1) {第 1 批 ($L=3$)};
\draw[vehicle, line width=2.5pt] (3.55, -0.6) -- (7.55, -0.6); \node[vehicle, font=\bfseries] at (5.5, -1.1) {第 2 批 ($L=4$)};
\draw[dp, line width=2.5pt] (7.55, -0.6) -- (10.55, -0.6); \node[dp, font=\bfseries] at (9, -1.1) {第 3 批 ($L=3$)};
\node[batch] at (2, -1.7) {$C_3 + X$}; \node[vehicle] at (5.5, -1.7) {$C_4 + X$}; \node[dp] at (9, -1.7) {$C_3 + X$};
\node[font=\bfseries] at (5.5, -2.5) {总代价 $= (C_3 + X) + (C_4 + X) + (C_3 + X) - X$}; \end{tikzpicture} \caption{ 将 $10$ 个订单分成 $3$ 批的示意图。每批统一计入折返代价 $X$,最后减去首批多算的一次 $X$。批次大小 $L$ 对应完全背包中的"物品重量"。 } \label{fig:batch} \end{figure}
\subsection{完全背包的代码范式}
标准的完全背包写法是:外层枚举物品种类 $L$,内层从 $L$ 到 $N$ 正序枚举容量 $w$。正序枚举保证了同一种物品可以被重复选取:
\begin{minted}{cpp} for (int L = 1; L <= N; ++L) for (int w = L; w <= N; ++w) dpN[w] = min(dpN[w], dp[L] + dpN[w - L] + X); \end{minted}
这和 0-1 背包的唯一区别就在于内层循环是\textbf{正序}而非逆序。
\section{关于完全背包时间复杂度的讨论}
读者可能会注意到:这道题的 DP 部分是一个双重循环,时间复杂度为 $O(N^2)$。这和"完全背包的时间复杂度是 $O(nW)$"($n$ 为物品种类数,$W$ 为背包容量)是一致的吗?
答案是\textbf{完全一致}的。
在本题中,"物品"是批次大小 $L \in \{1, 2, \ldots, N\}$,共有 $n = N$ 种物品;"背包容量"$W = N$(需要恰好配送 $N$ 个订单)。所以完全背包的时间复杂度 $O(nW) = O(N \times N) = O(N^2)$,恰好与代码中双重循环的复杂度吻合。
\medskip
更一般地,完全背包的时间复杂度\textbf{确实}是"物品种类数 $\times$ 背包容量"。我们来直观理解为什么:
\begin{itemize} \item 外层循环枚举的是"用哪种物品来更新",共 $n$ 轮。 \item 内层循环枚举的是"更新哪个容量的状态",共 $W$ 步。 \item 每一步的转移是 $O(1)$ 的(直接比较取 $\min$)。 \end{itemize}
因此总时间为 $O(nW)$。这与 0-1 背包的复杂度形式相同——区别仅在于内层循环的枚举方向(正序 vs 逆序),不影响循环次数。
如图~\ref{fig:knapsack} 所示,完全背包的 DP 表可以看作一个 $n \times W$ 的网格,每个格子恰好被访问一次。
\begin{figure}[htbp] \centering \begin{tikzpicture}[scale=0.62, every node/.style={font=\footnotesize}] \def\numItems{5} \def\capacity{8}
\foreach \i in {1,...,\numItems} { \foreach \j in {1,...,\capacity} { \fill[knapsack!8] (\j-0.45, -\i+0.45) rectangle (\j+0.45, -\i-0.45); \draw[knapsack!30] (\j-0.45, -\i+0.45) rectangle (\j+0.45, -\i-0.45); } }
\foreach \j in {1,...,\capacity} { \fill[highlight!30] (\j-0.45, -3+0.45) rectangle (\j+0.45, -3-0.45); \draw[highlight!60] (\j-0.45, -3+0.45) rectangle (\j+0.45, -3-0.45); }
\foreach \j in {1,...,\capacity} { \node[above] at (\j, 0.5) {$w\!=\!\j$}; }
\foreach \i in {1,...,\numItems} { \node[left] at (0.3, -\i) {$L\!=\!\i$}; }
\node[above, font=\small\bfseries] at (4.5, 1.2) {背包容量 $W$}; \node[left, rotate=90, font=\small\bfseries] at (-0.8, -3) {物品种类 $n$};
\draw[-{Stealth}, highlight, line width=1.5pt] (0.55, -3) -- (8.45, -3); \node[right, highlight!80!black, font=\small\bfseries] at (8.6, -3) {正序扫描};
\node[font=\bfseries] at (4.5, -6.3) {每格 $O(1)$,共 $n \times W$ 格 $\Rightarrow$ 总 $O(nW)$}; \end{tikzpicture} \caption{ 完全背包的 DP 表示意图。外层遍历 $n$ 种物品(行),内层正序遍历容量 $W$(列),每格恰好访问一次,总复杂度为 $O(nW)$。 } \label{fig:knapsack} \end{figure}
\section{完整算法流程}
\begin{enumerate} \item \textbf{预处理}:对每个批次大小 $L \in [1, N]$,遍历 $M$ 种交通工具,计算 $C_L$。时间 $O(NM)$。 \item \textbf{完全背包 DP}:以批次大小为物品、订单总数为容量,求最小代价。时间 $O(N^2)$。 \item \textbf{输出}:$f_N - X$。 \end{enumerate}
\section{代码实现}
\begin{minted}{cpp} #include <bits/stdc++.h> using namespace std; using ll = long long;
static constexpr ll INF = (1ll << 61) - 1;
struct Solve { ll N, M, X; vector<array<ll, 2> > abls; vector<ll> dp; // dp[L] = 单批送 L 个订单的最小耗时 vector<ll> dpN; // dpN[w] = 送前 w 个订单的最小总耗时(含统一折返)
Solve() { cin >> N >> M >> X; abls.resize(M); for (int i = 0; i < M; ++i) { cin >> abls[i][0] >> abls[i][1]; } // 预处理单批次最优耗时 dp.resize(N + 2, INF); for (int L = 1; L <= N; ++L) { for (int i = 0; i < M; ++i) { auto [a, b] = abls[i]; dp[L] = min(dp[L], a * L + ((L * (L - 1)) / 2) * b); } } // 完全背包:外层枚举物品(批次大小),内层正序枚举容量(订单数) dpN.resize(N + 2, INF); dpN[0] = 0; for (int L = 1; L <= N; ++L) { for (int w = L; w <= N; ++w) { dpN[w] = min(dpN[w], dp[L] + dpN[w - L] + X); } } cout << dpN[N] - X << "\n"; } };
signed main() { ios::sync_with_stdio(false); cin.tie(nullptr); Solve solve; return 0; } \end{minted}
\section{复杂度分析}
\begin{itemize} \item \textbf{时间复杂度}:预处理 $C_L$ 需 $O(NM)$,完全背包 DP 需 $O(N^2)$。总计 $O(NM + N^2)$。在 $N, M \le 5000$ 的范围下,运算量约 $5 \times 10^7$,C++ 下可在百毫秒内完成。 \item \textbf{空间复杂度}:$O(N + M)$,用于存储 $C_L$ 数组、DP 数组和交通工具属性。 \end{itemize}
\end{document}
|